AI-TPACK (AI-TRACK) моделі
Дәстүрлі TPACK моделінің жасанды интеллект дәуіріне бейімделген кеңейтілген нұсқасы — диссертацияның негізгі авторлық моделі.
Теориялық негіздеме
AI–TPACK (Artificial Intelligence Technological Pedagogical Content Knowledge) — дәстүрлі TPACK моделінің жасанды интеллект дәуіріне бейімделген кеңейтілген нұсқасы. Бұл модель мұғалімнің пәндік, педагогикалық және технологиялық білімдерін ғана емес, сонымен қатар жасанды интеллект құралдарын тиімді, қауіпсіз және педагогикалық тұрғыдан негізделген қолдану құзыреттілігін сипаттайды.
Қазіргі білім беру жүйесінде ChatGPT, Gemini, Microsoft Copilot, Claude, Perplexity, GitHub Copilot сияқты генеративті ЖИ құралдарының кең таралуы мұғалімдердің жаңа кәсіби білімін талап етеді. AI–TPACK моделінде мұғалім тек технологияны пайдаланушы ғана емес, сонымен қатар ЖИ нәтижелерін бағалайтын, тексеретін, этикалық нормаларды сақтайтын және білім алушылардың цифрлық сауаттылығын қалыптастыратын кәсіби маман ретінде қарастырылады.
«Цифрлық әдіскер» платформасында бұл модель AI-TRACK атауымен де беріледі — ол болашақ информатика мұғалімдерінің жасанды интеллект дәуіріндегі әдістемелік құзыреттілігін қалыптастырудың мазмұндық өзегі болып, зерттеудің ғылыми жаңалығын құрайды. Модель мұғалімнің әдістемелік әрекетін «пән – педагогика – технология – жасанды интеллект» тұтастығында жобалауға мүмкіндік береді.
Модельдің инфографикасы
AI-TPACK компоненттері
AI Knowledge
ЖИ қалай жұмыс істейтінін, генеративті AI мүмкіндіктерін, ML/DL/LLM негіздерін, AI этикасын және prompt engineering негіздерін білу. Құралдар: ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity, Copilot.
Teacher Knowledge
Оқу бағдарламасын жоспарлау, оқу нәтижелерін анықтау, критериалды бағалау, рефлексия жүргізу сияқты кәсіби әрекеттер.
Pedagogical Knowledge
Оқыту әдістерін таңдау, сабақ құрылымын құру, белсенді оқыту стратегиялары, саралап оқыту, формативті бағалау.
Technology Knowledge
LMS платформалары, Google Classroom, Moodle, Canva, Kahoot, Quizizz, Python, Google Colab сияқты цифрлық құралдарды меңгеру.
Информатика пәнінен мысал
Мысал 1. Python бағдарламалау — циклдер
| ЖИ құралы | ChatGPT |
| Платформа | Google Colab |
| Сабақ барысы | Мұғалім есеп береді → студент алгоритмді өзі құрады → ChatGPT кодты жақсарту бойынша ұсыныс береді → студент ұсынысты салыстырады → Google Colab-та код орындалады → оқыту аналитикасы нәтижені бағалайды. |
Мысал 2. SQL сұраныстары
| ЖИ | Copilot |
| Платформа | MySQL Workbench |
| Қызметі | Синтаксистік қатені көрсетеді, тиімдірек сұраныс ұсынады, нәтижені түсіндіреді. |
Мысал 3. Машиналық оқыту
| Платформа | Google Colab |
| ЖИ | ChatGPT |
| Студент әрекеті | Iris Dataset жүктейді → модельді құрады → нәтижесін ChatGPT көмегімен талдайды. |