TPACK моделі
Пәндік, педагогикалық және технологиялық білімнің өзара ықпалдасуы негізінде мұғалімнің цифрлық құзыреттілігін сипаттайтын классикалық модель.
Теориялық негіздеме
TPACK (Technological Pedagogical Content Knowledge) моделі педагогикалық білімді цифрлық технологиялармен кіріктірудің теориялық негізін сипаттайтын ең танымал тұжырымдамалардың бірі болып табылады. Бұл модельді 2006 жылы американдық зерттеушілер Punya Mishra мен Matthew J. Koehler ұсынған. Ол Lee Shulman (1986) енгізген Pedagogical Content Knowledge (PCK) тұжырымдамасының жалғасы ретінде қалыптасты.
TPACK моделі мұғалімнің тиімді цифрлық оқытуды ұйымдастыруы үшін үш негізгі білім саласын — пәндік (CK), педагогикалық (PK) және технологиялық (TK) білімді — бір мезгілде меңгеруі қажет екенін көрсетеді. Бұл білімдердің өзара ықпалдасуы нәтижесінде мұғалім оқу мақсаттарына сәйкес технологияларды саналы түрде таңдап, оларды педагогикалық әдістермен ұштастырып, білім алушылардың оқу нәтижелерін жақсарта алады.
TPACK моделінің негізгі ерекшелігі — технологияны оқу үдерісіне жай ғана енгізу емес, оны пән мазмұны мен оқыту әдістемесіне сәйкес тиімді интеграциялау болып табылады. Кейінгі жылдары TPACK негізінде AI-TPACK, Learning Analytics және басқа да кеңейтілген модельдер қалыптасып, жасанды интеллект технологияларын білім беру үдерісіне тиімді енгізудің теориялық базасына айналып отыр.
Модельдің инфографикасы
TPACK компоненттері
Content Knowledge
Пәндік білім. Мұғалімнің өз пәнін терең меңгеруі.
Pedagogical Knowledge
Педагогикалық білім. Оқыту әдістері, бағалау, оқыту стратегиялары жөніндегі білім.
Technological Knowledge
Технологиялық білім. Компьютерлік бағдарламалар, цифрлық платформалар, ЖИ құралдары және басқа технологияларды пайдалану білігі.
Pedagogical Content Knowledge
Пәнді тиімді оқыту әдістемесі.
Technological Content Knowledge
Пәнді оқытуда қандай технология тиімді екенін білу.
Technological Pedagogical Knowledge
Белгілі бір технологияның педагогикалық мүмкіндіктерін пайдалану.
Толық интеграция
Үш білімнің толық интеграциясы. Пән мазмұны, педагогика және технология үйлесімді қолданылатын кәсіби құзыреттілік.
Информатика пәнінен мысал
Мысал 1. Python бағдарламалау
| CK | Python тіліндегі циклдер тақырыбын түсіндіру |
| PK | Жобалық оқыту, жұптық жұмыс |
| TK | Google Colab, VS Code, ChatGPT |
| PCK | Қателерді талдау арқылы алгоритмдік ойлауды дамыту |
| TCK | Python кодын визуализациялайтын құралдарды пайдалану |
| TPK | Онлайн тесттер мен автоматты бағалау жүйесін қолдану |
| TPACK | Python жобасын әзірлеу барысында ChatGPT, Google Colab және LMS платформасын бірге пайдалану |
Мысал 2. Деректер қоры
| CK | SQL сұраныстарын үйрету |
| PK | Практикалық зертханалық жұмыс |
| TK | MySQL Workbench, SQLite, ChatGPT |
| TPACK | Студенттер SQL сұраныстарын орындап, нәтижелерін ЖИ көмегімен талдайды |